Rękawiczki a żałoba narodowa 1861-1863

3700

Oglądałam ostatnio zdjęcia z kilku inscenizacji historycznych związanych z rocznicą wybuchu Powstania Styczniowego i poza brakiem kapeluszy (!!!) u dam, uderzył mnie brak rękawiczek. Myślę, że większość re-konstruktorek wzorowała się na fotografiach portretowych z lat 1861-1863, ale nie wzięły poprawki na fakt, że wykonywane one były w atelier, a nie w plenerze – stąd częsty brak rękawiczek. Jak to jest zatem z tymi rękawiczkami? Noszono czy nie – i jakie? Zacznę od mojego ulubionego źródła, które choć sporo (niecałe 20 lat) wcześniejsze, rzuca pewne światło na przyczyny i zwyczaje noszenia rękawiczek.

Karolina Nakwaska, „Dwór wiejski”, 1844:

Jeszcze wzmiankę uczynię o rękawiczkach, bo i te nie
należy pominąć. Mając tyle do czynienia, i chcąc się trudnić
rzeczami, które przykładania ręcznej pracy wymagają, ręce twe
byłyby jak u dziewki folwarcznej, gdybyś ich nie ochraniała…
Byłoby to zupełną niedorzecznością, jakkolwiek masz bydź
pracowitą, nie powinnaś gardzić darami przyrodzenia, ani
wychodzić ze stanu, w którym cię Opatrzność umieściła. Ręce
twe niech będą więc tak czyste i starannie utrzymane, jak
gdybyś w mieście mieszkała*). Aby dopiąć tego celu, masz
zawsze nosić rękawiczki, które się tylko zdejmują przy
jedzeniu (czego wiele osób u nas nie czyni, a co się ani z
rosządkiem ani czystością nie zgadza) i do szycia. Z resztą
idąc na przechadzkę, do ogrodu lub do gospodarstwa, miej grube,
jeżeli masz sadzić albo siać kwiaty, bierz stare białe, które już
nie będąc do użycia, jeszcze ci te oddadzą przysługę. Do
rozdawania podwieczorku i do prac ręcznych są wygodne bez
palców rękawiczki. Do okoliczności stosować będziesz wybór
rękawiczek czy jedwabnych, czy innych;

Mitenki bez palców, o których pisze p. Nakwaska, mogły wyglądać np tak, jak przykład z „Godey’s Lady’s Book” z 1855 roku:

p5508169

Tutaj inny, podobny wzór, z „Peterson’s Magazine” z 1862 roku.

Kolejnym ciekawym źródłem jest rozporządzenie administracji carskiej z 1863 roku, umieszczone w „Kurierze warszawskim”:

Wzbronione jest używanie: czarnych woalek, rękawiczek [podkreślenie moje], równie jak parasolek czarnych i czarnych z białym, jak niemniej takichże szalów, chustek, szalików i chusteczek na szyję oraz sukien zupełnie czarnych, jako też czarnych z białym.
 (Cyt. z „Kuriera” za: D. Brzeszcz) Jest to kolejny etap walki z żałobą narodową, skutecznej, bo w 1863 roku prasa kobieca proponuje ogromny wybór już „półżałoby”; sukni popielatych, fioletowych, tylko przybranych na czarno.
Tablice kolorowe z żurnali pokazują konsekwentnie kobiety we wnętrzach bez rękawiczek (z pewnymi wyjątkami, jak np. w tańcu na balu, w teatrze), a na zewnątrz w rękawiczkach. W kościele należało jednak być w rękawiczkach, zdejmując je do komunii, oraz (panna młoda) do wymiany obrączek. Rękawiczki zdejmuje się do jedzenia, ale nie zdejmuje, jeśli jest to zimne śniadanie, herbata, lub uroczysta kolacja. (Informacje z „Brewiarzyka salonowego” 1887)
Dla re-konstruktorek najprostsza będzie zasada – zawsze w rękawiczkach, chyba że jemy, szyjemy, lub właśnie idziemy do Komunii.
Wiemy, że będąc damą, w połowie XIX wieku, będąc czy to na wsi, czy na ulicy, należało nosić i noszono rękawiczki , przejdźmy zatem do źródeł ikonograficznych.
Rycina z magazynu przedstawiająca przykłady odzieży patriotycznej: dwie suknie w „stylu polskim” mają dobrane białe rękawiczki, żałobna ma czarne:
3700
Portret żony malarza, pani Simmlerowej, jest uznawany za wzorcowy przykład żałoby narodowej. Dama w czerni trzyma rękawiczki, ale są one brązowe:
simmler-julia

Czarne rękawiczki z epoki (źródło):

2012fh8281_jpg_l

Ponadto istnieje ogromna ilość przykładów amerykańskich kobiet w pełnej żałobie w okresie wojny domowej, noszących czarne – skórzane lub materiałowe – rękawiczki. Jednakże należy podkreślić, że noszą one pełną, a nie półżałobę, nie grożą im kary pieniężne za czarne rękawiczki – w odróżnieniu od Polek tego okresu, które musiały wykazać się pomysłowością w omijaniu zakazu.

Reklamy

Jedna uwaga do wpisu “Rękawiczki a żałoba narodowa 1861-1863

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s